© Stella Dekker
Wetenschap
Wetenschap bij Mentaal Gezond Groningen
Bij Mentaal Gezond Groningen zetten we wetenschap in om mentale gezondheid in onze regio te versterken. We onderzoeken welke factoren invloed hebben en welke interventies echt werken in de praktijk, zodat we onze kennis continu kunnen uitbreiden. We stoppen nooit met leren. Door onze programma’s regelmatig te evalueren en resultaten uit wetenschappelijk onderzoek te gebruiken, maken we onze aanpak steeds effectiever. Zo zorgen we ervoor dat wat we doen ook echt impact heeft in de dagelijkse praktijk. Op dit platform delen we feiten en cijfers over de mentale gezondheid in de provincie Groningen en publiceren we resultaten van ons onderzoek. We laten ook zien waar we nog meer wetenschappelijke kennis nodig hebben en hoe we daarmee aan de slag gaan.
Wil je meer weten over een van de onderzoeken, dan kun je contact opnemen via: mentaalgezondgroningen@umcg.nl
Cijfers en feiten Groningen
In de provincie Groningen, in het noorden van Nederland, bestaan er grote verschillen op het gebied van algemene gezondheid, mentale gezondheid en sociaaleconomische factoren. De provincie Groningen bestaat uit 10 gemeenten. Op 1 januari 2022 telde de provincie Groningen 590.170 inwoners, verdeeld over meer dan 300.000 huishoudens volgens het Sociaal Planbureau Groningen.
Ongunstige factoren, zoals armoede en aardbevingen, hebben een negatieve invloed op de mentale gezondheid; in 2024 had iets minder dan de helft van de volwassenen (45%) van 18 jaar en ouder angst- of depressiegevoelens in de afgelopen vier weken, met variërende cijfers (39,3% tot 48,0%) in de verschillende gemeenten van de provincie (Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2024, GGD’en, CBS en RIVM). Bij jongvolwassenen van 16-25 jaar waren deze cijfers zelfs iets hoger; meer dan de helft van hen kampte met mentale gezondheidsproblemen (Corona Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen 2022, GGD’en en RIVM). Eén op de zeven kinderen (15,5% van de jeugd) onder de 18 jaar maakte in 2025 gebruik van jeugdhulpverlening (Indicatoren jeugdzorg in natura; gemeenten).
Sociale en economische factoren hebben veel invloed. En mentale gezondheidsproblemen komen vaak voor in Groningen. Daarom is het belangrijk om langdurig en breed aan preventie te werken om de mentale gezondheid in de toekomst te verbeteren.
Factoren waar Mentaal Gezond Groningen op inspeelt
Mentale gezondheid wordt beïnvloed door veel verschillende factoren. De oorzaken van mentale problemen zijn divers en kunnen in twee categorieën worden ingedeeld:
- Individuele factoren
Denk aan genetische kwetsbaarheid of bepaalde persoonlijkheidstrekken die de kans op mentale gezondheidsproblemen kunnen vergroten. - Contextuele factoren (sociale determinanten)
Dit zijn de omstandigheden waarin mensen leven, werken en wonen. Het gaat hierbij vooral om de bredere systemen en leefomstandigheden die het risico op ziekte kunnen vergroten. Voorbeelden hiervan zijn armoede, slechte werkomstandigheden, slechte economische situatie en geen toegang tot goede gezondheidszorg.
Mentaal Gezond Groningen richt zich vooral op de tweede categorie, de contextuele factoren, oftewel de sociale determinanten van gezondheid.
Onze aanpak
Mentaal Gezond Groningen is gebaseerd op de Collective Impact Initiatives (John Kania & Mark Kramer, 2011). Het aanpakken van grootschalige maatschappelijke vraagstukken vraagt om brede samenwerking tussen verschillende sectoren en betrokkenheid van belangrijke partijen rondom een gemeenschappelijke agenda. Preventie van psychische problematiek vindt bij voorkeur plaats buiten de zorg; we werken daarom samen met diverse maatschappelijke partijen zoals de gemeenten, de GGD, onderwijsinstellingen, welzijnsinstellingen, cultuur en sport. Wij brengen lopende lokale en wereldwijde initiatieven in kaart en stellen op basis van lokale behoeften prioriteiten voor doelen, doelgroepen en initiatieven. Daarnaast onderzoeken we financieringsmogelijkheden voor een duurzame uitvoering en evalueren en monitoren we systematisch de resultaten van het Mentaal Gezond Groningen programma.
Onderzoekers
dr. Frederike Jörg
dr. Kaying Li-Kan
Lisa Maeder
dr. Willemijn Maas
Jesca de Jager
Nessa Milet
Emma Smeenge
Jorien van der Velde
dr. Petra Havinga
Jacomijn Hofstra
Vera Heininga
Amarantha Schotanus
Linda Quadvlieg
Maurits Masselink
Anne Douma
